De ultieme lavalier gids: 
alles over dasspeld microfoons en aansluitingen  

Of je nu een podcast opneemt, een interview opneemt of video's maakt voor YouTube: een lavalier microfoon (ook wel dasspeldmicrofoon genoemd) is een essentieel onderdeel van je gear. Maar met termen als TRS, TRRS, fantoomvoeding en talloze verschillende stekkertjes zie je soms door de bomen het bos niet meer. Geen zorgen. In dit artikel duiken we in de wereld van de lavaliers. We bespreken de voor- en nadelen, leggen de wirwar aan kabels uit en zetten de beste opties voor elk budget op een rij.

Dit artikel bevat affiliatelinks. Als je via deze links een aankoop doet op platforms zoals Bol.com of Bax Music, ontvangt Sawsonic een kleine commissie zonder extra kosten voor jou.

1. Wat is een lavalier microfoon?

---

Een lavalier microfoon wordt ook wel een dasspeld microfoon, lapel microfoon of clip microfoon genoemd. Het is een kleine, onopvallende microfoon met een clipje. Hierdoor kun je hem makkelijk bij iemand aan de kleding, bijvoorbeeld aan een das of bij de kraag, vastzetten. Daardoor kan de microfoon op een kleine afstand van de geluidsbron (de mond van de spreker) worden geplaatst. Lavalier microfoons zijn, uitzonderingen daar gelaten, meestal condensator microfoons. De meesten hebben een omnidirectionele richtingskarakteristiek, maar cardioïde (of unidirectionele) varianten komen ook zeker voor. 

2. Wat zijn de voordelen van een lavalier microfoon?

---

• Een groot voordeel van een lavalier is uiteraard dat deze erg klein en onopvallend is. Ideaal voor televisie-optredens, interviews en filmproducties waar de microfoon niet in beeld mag zijn.
• Een dasspeld microfoon geeft de gebruiker veel vrijheid om rond te bewegen. Zeker in combinatie met een draadloos systeem is er geen hinder van een een kabel of microfoon statief. Daarnaast hoeft er geen microfoon worden vastgehouden waardoor sprekers, performers of artiesten hun handen vrij hebben.
• Doordat de microfoon redelijk dichtbij en op een vaste afstand van de mond (de geluidsbron) kan worden geplaatst kan er, zeker met een omnidirectionele richtingskarakteristiek, een redelijk consistente geluidskwaliteit worden gehaald. Eventuele (hoofd)bewegingen van een spreker geven hierbij dus niet al te veel problemen.

3. Waar moet je op letten (nadelen en uitdagingen)

---

• Een nadeel van een lavalier microfoon is dat het goed plaatsen van de microfoon erg belangrijk is en wat aandacht vergt. De microfoon kan schuren tegen kleding of haar, wat resulteert in ongewenste geluiden (kledinggeritsel) in de opname. Een verkeerde plaatsing kan bovendien resulteren in een slechte opname (‘hol’ of ‘dof’) waarbij vaak te weinig direct stemgeluid opgenomen wordt en juist te veel van het omgevingsgeluid is terug te horen.
• Doordat de microfoon niet direct voor de mond wordt geplaatst, maar vaak ergens op de borst of kraag, geeft dit vaak een iets wat minder warm, vol en natuurlijk geluid dan je wellicht gewend bent van een richtmicrofoon op een boompole of die van een handheld microfoon.
• Draadloze systemen brengen risico’s met zich mee. Denk aan technische storingen, batterijen die op zijn, andere apparatuur die signalen uitzenden en hiermee zorgen voor signaalinterferentie.
• Het omnidirectionele opnamepatroon van een lavalier is soms zijn voordeel, maar het feit dat de microfoon gevoelig is voor geluid van alle kanten kan er ook voor zorgen dat er ongewenst veel omgevingsgeluid (achtergrond geluiden, echo’s en reflecties) worden opgenomen. Zeker op rumoerige plaatsen kan een cardioide lavalier microfoon dan een oplossing zijn.
• Een lavalier microfoon is vaak erg gevoelig voor wind. Als je buiten gaat opneen is het gebruik van een beschermend windpluisje (ook wel deadcat of windjammer) dan ook noodzakelijk om te voorkomen dat windruis je opname onbruikbaar maken. Een windpluisje kan ook helpen om kledinggeritsel te voorkomen.

4. Welke verschillende aansluitingen zijn er?

---

Het kiezen van de juiste lavalier microfoon begint bij de aansluiting. Niets is vervelender dan een high-end microfoon uitpakken en erachter komen dat de stekker simpelweg niet in je camera of zender past. Hoewel de microfooncapsules vaak op elkaar lijken, is de connector aan het einde van de kabel dat allerminst. We maken hierbij een belangrijk onderscheid: kies je voor een bedrade oplossing waarbij de microfoon rechtstreeks in je opnameapparaat gaat, of kies je voor de vrijheid van een draadloos systeem? Hieronder leggen we uit welke pluggen je in beide situaties tegenkomt en waar je specifiek op moet letten om een miskoop te voorkomen.

Bedrade aansluitingen: Let op de ringen!

Wanneer je een lavalier microfoon via een bedrade verbinding rechtstreeks op je opname-apparatuur, camera, laptop of smartphone wilt aansluiten bepaalt de plug (connector) of dit gaat werken. Hier zijn de belangrijkste aansluitingen:

• 3,5 mm mini-jack TRS
  

  Een 3,5mm mini-jack TRS (tip-ring-sleeve) is een jack-plug met 2 zwarte ringen. Ze zijn geschikt voor de meeste DSLR-camera’s, systeemcamera's en losse audio-recorders (zoals de Zoom H1n).
  
  Let op: Steek je deze in een smartphone, dan zal de microfoon niet werken. Je hebt dan een TRS naar TRRS adapter nodig. Heeft jouw telefoon geen mini-jack ingang, dan heb je een TRS naar USB-C verloopje, of een TRS naar Apple Lightning adapter nodig.

• 3,5 mm mini-jack TRRS 
  

  De TRRS-plug (Tip-Ring-Ring-Sleeve) heeft drie ringen. Deze extra ring is nodig om het microfoonsignaal door te geven aan apparaten die ook een koptelefoonuitgang op dezelfde poort hebben. Geschikt voor: Smartphones met een koptelefooningang en de meeste moderne laptops.
  
  Tip: De bekende RØDE SmartLAV+ is standaard uitgerust met deze aansluiting.
  Heeft jouw telefoon geen mini-jack ingang? Dan zul je een verloopstuk nodig hebben van TRRS naar USB (Boya BY-K4) of van TRRS naar Apple Lightning (Boya BY-K3).

• USB-C / Apple Lightning
  

  Moderne telefoons hebben vaak geen ronde 3,5 mm jack-ingang meer. Je hebt dan twee opties:
  Rechtstreekse verbinding: Je kiest een dasspeld microfoon die je met een vaste USB-C of Lightning-kabel rechstreeks op je smartphone aansluit. Dit levert vaak een cleaner, digitaal signaal op zonder ruis. 
  Dongles (verloopje): Wil je een lavalier microfoon met 3,5mm mini-jack op een nieuwere telefoon met USB-C of Apple Lightning gebruiken? Dan heb je een verloopstuk nodig van TRRS naar USB (Boya BY-K4) of van TRRS naar Apple Lightning (Boya BY-K3).

• XLR
  

  Hoewel XLR-aansluitingen zeldzamer zijn bij lavaliers, gebruiken veel professionele audio-apparatuur en high-end camera's XLR-aansluitingen. Het voordeel van een XLR-kabel is dat deze signaal over een langere afstand kan dragen zonder storing of kwaliteitsverlies. Mengtafels en audio-apparatuur met XLR aansluiting geven een fantoomvoeding van 48V. De meeste lavalier microfoons werken met een lagere spanning. Lavaliers met XLR-verbinding worden daarom meestal geleverd met een adapter die de 48V fantoomvoeding omzet naar de lagere spanning die gewenst is voor de lavalier microfoon. 
  
  Tip: De bekende Sennheiser MKE 2 P-C is uitgerust met XLR aansluiting die je rechtstreeks op 48V fantoomvoeding kan aansluiten.

Draadloze systemen en connectoren

Bij een draadloze verbinding wordt de microfoon met een kabel aangesloten op een zender, ook wel beltpack of bodypack genoemd. Deze zender is een klein kastje waar vaak een clip aan zit die de gebruiker dan aan een broekriem of de taille van een rok kan klemmen. De kabel kan onder de kleren netjes weggewerkt worden. De zender zet het signaal vervolgens om in een radiosignaal dat door de ontvanger wordt opgevangen. Voor de aansluiting tussen lavalier en zender gebruiken merken vaak hun eigen type aansluiting. Enkele bekenden voorbeelden zijn:

• 3,5mm jack met locking jack
  

  De locking-aansluiting heeft een schroefdraad op de 3,5mm mini-jack-plug die fysiek vastgezet wordt aan de aansluiting op de beltpack. Zodra deze is vastgeschroefd, kan de kabel niet per ongeluk losgetrokken worden door bepaalde bewegingen of trillingen. Deze beveiligde verbinding zorg voor de betrouwbaarheid die nodig is bij professionele toepassingen (denk aan live-evenementen, uitzendingen of tv-producties). 
  De 3,5mm locking jack-aansluiting wordt vooral met het merk Sennheiser geassocieerd en wordt bijvoorbeeld gebruikt in de EW-serie (Evolution Wireless G1, G2, G3, G4, 2000 Series).

• TA4F (TQG of mini-xlr met 4 pins)
  

  Waar de 3,5mm locking jack onlosmakelijk verbonden is met Sennheiser, is de TA4F aansluiting (ook wel TQG of Tiny-QG genoemd) de absolute standaard voor het merk Shure.  Hoewel het vaak "mini-XLR" wordt genoemd, is het belangrijk om te weten dat mini-XLR in verschillende varianten (3, 4 of 5 pins) bestaat.
  Je klikt de stekker erin en deze vergrendelt automatisch (push-to-lock). Om de verbinding los te maken, moet je een klein knopje op de stekker indrukken. Naast Shure zie je de TA4F-aansluiting ook terug bij merken zoals Line 6 en Beyerdynamic

• TA3F (mini-xlr met 3 pins)
  

  De TA3 (of TA3F) is de 3-pins variant van de mini-XLR connector. De 4-pins TA4 is de standaard voor Shure, de TA3 is dan weer verbonden met het merk AKG. Je vindt deze aansluiting vrijwel op alle draadloze beltpacks van AKG (zoals de PT40, PT45, PT450 en PT470 series).
  Daarnaast wordt het veel gebruikt door Samson en in de professionele filmwereld door merken als Sound Devices voor gebalanceerde audio-uitgangen op compacte mixers.
  Hoewel de TA3 en TA4 stekkers op elkaar lijken, passen ze niet op elkaars beltpacks Er bestaan wel speciale adapterkabels 

• Lemo (3-pins)
  

  De 3-pins Lemo-aansluiting is een standaard voor professionele, hoogwaardige draadloze audio. Je vind de Lemo-aansluiting vooral bij de absolute topmerken. De contacten zijn doorgaans verguld en de behuizing is van verchroomd messing, wat zorgt voor een uitstekende afscherming tegen RF-interferentie. In tegenstelling tot de mini-xlr (die je klikt) en de mini-jack (die je schroeft) heeft lemo een automatische vergrendeling. Je trekt aan de huls om hem te ontkoppelen. Dit Push-Pull systeem is extreem robuust en betrouwbaar op filmsets of bij live-broadcasts.
  High-end series van Lectrosonics, Sennheiser (SK 2000, 5000, 6000 en 9000), Shure (premium ADX1) en Wisycom gebruiken de lemo-aansluiting.

• MicroDot / Microlock
  

  De MicroDot en de nieuwe MicroLock (Begin 2025 door DPA de geïntroduceerd als de nieuwe standaard ter vervanging van de klassieke MicroDot) zijn de meest flexibele aansluitingen op het gebied van lavalier microfoons. Ze zijn vooral bekend geworden door het merk DPA Microphones, maar worden inmiddels ook door merken als Shure (bijv. de TwinPlex-serie) en Countryman gebruikt. De MicroDot/MicroLock is een extreem kleine schroefaansluiting aan het uiteinde van de microfoonkabel. Het bijzondere is dat deze connector niet direct in een zender past. Wat heb je er dan aan!? 
  
  De werking is als volgt: Je schroeft een MicrodDot / MicroLock adapter op de kabel. Deze adapters (verloopstekkers) heb je  voor elk type zender (Microlock naar TA4F, Microlock naar Lemo, Microlock naar 3,5mm locking-jack, etc.
  
  Voordeel: Als je overstapt naar een ander draadloos systeem, hoef je geen peperdure nieuwe microfoon te kopen; je hoeft alleen de adapter te vervangen.

5. Beste lavalier microfoons: onze aanbevlingen

---

Beste bedrade lavaliers (voor smartphone & camera)

Beste dasspeld microfoons voor draadloze systemen